Een gesprek met pater Gerard Geyskens
Door: Co van Bekkum
Komende week wordt pater Gerard Geyskens 70 jaar. En in september viert hij dat hij zich 50 jaar geleden definitief verbond met de gemeenschap van de Salvatorianen. Velen van ons kennen pater Gerard vanuit zijn werk als pastoor van Paramaribo-Noord. Sinds zijn komst naar Suriname in 1988 werkt hij in dat pastoraal gebied met hart en ziel vanuit de pastorie van de H.-Driekoningenkerk. Wat houdt hem gaande? Hoe kijkt hij naar de toekomst? En wat heeft hij met vaderdag van doen?
Ruach
Pater Gerard heeft het in zijn preken dikwijls over 'ruach', Gods levensadem, uit het scheppingsverhaal. Dit begrip is een kernwoord in het leven van pater Gerard. In Genesis 1,2 ging Gods geest over de aarde. En in Genesis 2,7 lezen we dat Jahwe God zijn levensadem in de neus van de mens blies. Zo kwam de mens tot leven. God is het die ons adem geeft. "Elk moment van de dag ademen wij Zijn levensadem in, verse nieuwe lucht. En tegelijkertijd ademen wij de vuile lucht uit, ons egoïsme, ontevredenheid, wanhoop, verdriet, etc. De levensadem die wij inademen, inspireert, maakt enthousiast. We kunnen hem ook delen met elkaar. Het groeiend aantal capabele parochiemedewerkers dat zich inzet voor de gemeenschap, geeft mij nieuwe adem. Zij maken mij enthousiast."
Op weg naar een andere kerkvorm
Van alle kanten horen we over een groeiend priestertekort. In de ogen van pater Gerard is dat wel een zorg maar geen ramp. "God geeft ons hierin de gelegenheid naar een ander soort kerk te groeien. In plaats van de `priesterkerk' waarin de priester centraal staat groeien we naar een kerkvorm waarin de gelovige gemeenschap centraal staat. Zij neemt allereerst zelf de zorg voor elkaar op zich, daarbij geholpen door de priester. De priester krijgt een minder centrale plaats. Hij staat meer in dienst van de gemeenschap. Geen verticaal kerkbeeld, alles van boven af door de pastoor geregeld en bepaald, maar horizontaal, een zaak van ons allemaal. Deze kerkvorm groeit steeds meer om ons heen."
Nog nooit zo gelukkig
Pater Gerard vertelt dat hij nooit zo gelukkig is geweest in zijn priesterschap als juist het laatste jaar. Hij wordt zichtbaar emotioneel. Hij laat foto's zien van de paaswake met 40 misdienaars. "Ze hebben deze viering helemaal zelf voorbereid, met 40 misdienaars. Het is iets van henzelf geworden. Steeds meer mensen nemen taken over en kunnen die ook aan! Diakens en gekwalificeerde parochiemedewerkers komen beschikbaar. Laatst gaf ik een bijeenkomst volwassenencatechese uit handen. Ik kom dan niet naar die bijeenkomst om mijn vertrouwen in hen te laten zien." "Vroeger vond ik van mezelf dat ik achter alle kleine dingen zelf moest aanrennen. Ik kon moeilijk iets uit handen geven. Dat is nu heel anders aan het worden. Ik kom zo ook zelf niet in ademnood. Integendeel, ik krijg door die veel bredere inzet juist nieuwe adem." "Vroeger is ons te sterk bijgebracht dat door de priesterwijding vooral wij Gods Geest ontvingen en deze zo ongeveer als enige bezaten. Gods Geest zie ik ook aan het werk in vele medewerkers. Gods levensadem vormt ook de leken. Bij de doop en het vormsel wordt de Geest ook hen geschonken. Ook daarom laat ik in vertrouwen steeds meer los en vertrouw ik medewerkers meer toe. Dat is voor mij niet altijd eenvoudig. Ik heb daar moeite mee als je niet de juiste persoon hebt die het ook kán overnemen. Maar mijn vertrouwen in de toekomst is in die zin alleen maar groter gez begint een last van me af te vallen.”
Vaderdag
In het parochiewerk heeft persoonlijke aandacht altijd een centrale plaats gehad bij pater Gerard. Elke dag bidt hij voor de jarige medewerkers die hij op een kalender bijeen heeft. Het dagelijkse spreekuur is hem heilig. Dan wil hij niet gestoord worden voor andere zaken. Persoonlijke aandacht en `luisterplaatsen’ zijn voor hem essentieel. Dat is niet veranderd. Maar het is pater Gerard wel opgevallen dat de afstand tussen hem en de mensen veel kleiner is geworden. Medewerkers komen veel gemakkelijker praten. Een bijzondere band heeft hij met zijn misdienaars en acolieten. Hij zegt ze dikwijls "Je moest eens weten hoeveel ik van jullie hou." Of: "Als ik zelf zou hebben, dan had ik graag zulke kinderen als jullie willen hebben.” Pater Gerard ziet ze dan glunderen als hij hen dat zegt. Maar wij houden ook van u, hoor pater!, vertellen de kinderen hem dan. Zijn liefde voor de jeugd is met de jaren dieper geworden. Als ze hun problemen vertellen, laat hem dat niet meer los. Hij stapt soms ook spontaan binnen bij hen om te horen hoe het gaat. "Al heb ik zelfdan geen kinderen, ik voel me wel vader, een geestelijke vader voor ze." En terwijl hij dat vertelt, zie ik hemzelf zeker zo hard stralen als de kinderen die hij voor zich ziet. Op zijn manier is vaderdag ongetwijfeld ook een bijzondere dag voor hem ...
Suriname
Voor zijn definitieve komst naar Suriname was hij eens op bezoek bij zijn broer pater René. Op een nacht kon hij de slaap niet vatten. Hij was in Corneliskondre. Hij ging naar buiten op de steiger zitten, genietend van de stilte en de natuur. En in die stilte hoorde pater Gerard de stem van God: Dit is iets voor jou! En in die nacht beloofde hij God dat hij naar Suriname terug zou komen als hij van de congregatie toestemming kreeg. Op 26 juli 1988 kwam hij in Suriname aan en werd hij benoemd voor Rajpur. Hij zou er nooit meer weg gaan. "Ik wilde altijd al naar andere landen om het evangelie uit te dragen. Maar het lot besliste eerst anders. De eerste 13 jaren als priester werd ik gevraagd om op ons internaat in Spanje voor de klas te staan en opvoeder te zijn voor de jongeren. Maar nu was het er dan toch nog van gekomen. Ik heb ervan geleerd gehoorzaam te zijn. God wijst je toch de weg. Het werden mijn mooiste jaren."
God is in de stilte / Groeiende innerlijke rust
Pater Gerard hoopt nog vijf jaren in goede gezondheid als pastoor te kunnen werken en de parochie voor te bereiden op een nog groter tekort aan priesters. Hij werkt daar nu al naar toe. Vertrouwen, loslaten en prioriteiten stellen zijn daarbij sleutelwoorden. "Ik voel dat ik steeds meer echt kan loslaten, in een groeiend vertrouwen in mensen, in God. Het geeft me een enorme innerlijke rust. Ik maak me minder druk als iets minder goed gaat. Het moet allemaal niet meer zo nodig. Ik ren niet meer achter alle kleine dingen aan. Dat geeft rust en ruimte. Elia vond God niet in de storm, niet in de aardbeving of het vuur, maar in de stilte. Er zijn steeds meer momenten dat ik naast het breviergebed in stilte bid, zonder woorden. De stilte krijgt een steeds belangrijkere plek in mijn leven."
We wensen pater Gerard nog vele gelukkige jaren toe waarin stilte en rust steeds meer ruimte zullen vinden in zijn hart. Dat hij in die stilte zijn verbondenheid steeds dieper mag beleven met God en met de mensen die hem zijn toevertrouwd.
Uit: Omhoog - Weekblad voor Kerk en Samenleving
21 juni 2009 | jaargang 56 | nummer 25
Foto’s: Privé collectie pater Gerard.
Content ends here.